Indarkeria matxista salatzea: zigor bihurtutako eskubidea

Berdintasun Ministerioak 2025aren amaieran ezagutzera emandako Emakumearen aurkako Indarkeriari buruzko Makroinkestaren arabera, Espainian, 16 urtetik gorako 3 emakumetik ia 1ek (% 30,3) indarkeria-motaren bat jasan du (eraso fisikoak, sexu-indarkeria, murrizketa ekonomikoak edo eraso psikologikoak) egungo bikotekidearen edo bikotekide ohiaren eskutik, bizitzako uneren batean. Joan den urteko urtarriletik abendura bitartean, sexu-askatasunaren aurkako delituengatiko salaketen guztizkoa % 2,3 igo zen (21.659 salaketa), hau da, 59 sexu-eraso egunean (penetrazioarekin eta gabe).

Sexu Askatasunaren Berme Integralari buruzko 10/2022 Lege Organikoaren (“bai bakarrik da bai legea” izenez ezagunagoa) inguruko zarata mediatikoak eta politikoak sexu-harremanen baimenari buruzko eztabaidari baretasunez heltzea oztopatu zuen. Abusuaren eta sexu-erasoaren arteko bereizketa ezabatzen duen arau horrek sexu-harremanen erdigunean kokatzen du adostasuna, eta adierazten du askatasunez eta argi adierazi behar dela, pertsona guztiek beren sexualitatearen inguruan erabaki seguruak eta presiorik gabekoak hartu ahal izan ditzaten.

Hala ere, printzipio hori praktika judizialera eta salaketen errealitatera eramatea konplexuagoa da; xehetasunetan dago gaitza. Horren adibide dira erasoa gertatu zenetik urte batzuk igaro ondoren jarritako salaketek dituzten oztopoak. Biktimari berari lotutako faktoreek ere esku hartzen dute: familia-ingurunearen ulertezintasunak, bakarrik egotearen sentsazioak eta erruduntasunak. Horrek guztiak datu adierazgarri bat jasotzen du: bikote-harremanetik kanpo sexu-indarkeria jasan duten emakumeen % 8k baino ez dute salaketa jarri.